Hemoglobin

Količina hemoglobina u krvi

Količina hemoglobina se iskazuje u g/dl, g/l ili mmol/l (1 g/dl iznosi otprilike 0,6202 mmol/l). Normalne vrednosti za nivo hemoglobina u krvi su:

Struktura hemoglobina

Struktura hemoglobina.

g/dl g/l mmol/l
Muškarci 13,8 - 18,2 138 - 182 8,5 - 10,6
Žene 12,1 - 15,1 121 - 151 7,5 - 9,3
Deca 11 - 16 110 - 160 6,8 - 9,9
Trudnice 11 - 12 110 - 120 6,8 - 7,4

Ako nivo hemoglobina u krvi padne ispod normalnih vrednosti, tada dolazi do anemije.

Hemoglobin se skraćeno označava sa Hb ili Hgb.

Molekularna formula hemoglobina je C2952H4664N812O832S8Fe4.

Šta je to hemoglobin?

Hem grupa u hemoglobinu

Hem grupa u hemoglobinu.

Hemoglobin je metaloprotein koji sadrži gvožđe (Fe) i nalazi se u crvenim krvnim zrncima (eritrocitima), a služi za prenos kiseonika (O2) od pluća do ostalih delova tela. Hemoglobin ima ključnu ulogu i pri prenosu ugljen-dioksida (CO2) od tkiva do pluća. Na jedan potrošen molekul kiseonika nastaje oko 0,8 molekula ugljen-dioksida.

Hemoglobin poseduje sposobnost da za sebe veže od 1,36 do 1,37 ml kiseonika po gramu hemoglobina, što povećava ukupan kapacitet kiseonika u krvi i do 70 puta. Količina kiseonika koja može da se rastvori u telesnim tečnostima je mala i bila bi dovoljna samo za vrlo male životinje. Zato kod većih organizama postoji hemoglobin kojim se mogu prenositi znatno veće količine kiseonika.

Ime hemoglobin je kovanica i sastoji se od reči hem i globin što ukazuje da je hemoglobin globularni protein koji sadrži hem grupu. Hem grupa se sastoji od organskog dela i atoma gvožđa (Fe) koji je odgovoran za vezivanje kiesonika. Empirijska hemijska formula najčešćeg ljudskog hemoglobina je C2952H4664N812O832S8Fe4.

Vezivne sposobnosti hemoglobina

Pored kiseonika (O2), hemoglobin ima sposobnost da za sebe vezuje i ugljen-monoksid (CO) i ugljen-dioskid (CO2).

Naročito je velika sposobnost hemoglobina da za sebe vezuje ugljen-monoksid (dim iz duvana, izduvni gasovi automobila). Afinitet hemoglobina prema ugljen-monoksidu je i do 200 puta veći nego afinitet prema kiseoniku što znači da i male količine ugljen-monoksida znatno smanjuju njegovu sposobnost da prenosi kiseonik. Kada se ugljen-monoksid veže za hemoglobin, nastaje svetlo crveno jedinjenje koje se zove karboksihemoglobin koji prouzrokuje da koža osobe koja je umrla od trovanja ugljen-monoksidom postane rozikasta umesto bela ili plava. Kada se u vazduhu koji se udiše nalazi već i 0,02% ugljen-monoksida, dolazi do glavobolje i povraćanja. Ukoliko se koncentracija ugljen-monoksida poveća na 0,1%, može da dođe do gubitka svesti. Kod teških pušača i do 20% mesta za preuzimanje kiseonika može biti blokirano ugljen-monoksidom.

Hemoglobin takođe ima veliku sposobnost vezivanja za cijanid (CN-), sumpor-monoksid (SO), azot-dioksid (NO2) i sulfide (S2-), uključujući vodonik-sulfid (H2S). Sva ova jedinjenja vezana za gvožđe u hem grupi ne menjanju njegovo oksidaciono stanje, ali sprečavaju vezivanje kiseonika čime izazivaju veliku toksičnost.

Kod ljudi koji žive na visokim nadmorskim visinama, koncentracija 2,3-difosfoglicerata (2,3-BPG) u krvi je povišena što uvećava sposobnost organizma da dostavi veću količinu kiseonika tkivima u uslovima smanjene količine kiseonika. Ovaj fenomen kada molekul A pomaže molekulu B da veže molekul C i tako ga prenese do željenog mesta, zove se alosterni efekat.

Bolesti

Smanjenje nivoa hemoglobina u krvi, nezavisno od broja crvenih krvnih zrnaca (eritrocita), smanjuje kapacitet krvi da prenosi kiseonik i dovodi do anemije. Jedan od najčešćih uzroka anemije u Zapadnom svetu je nedostatak gvožđa što dovodi do smanjene sinteze hemoglobina zbog čega eritrociti postaju hipohromični (manjak crvenog pigmenta) i mikrocitični (manji nego normalni). Druge anemije su dosta ređe, kao što je srpasta anemija koja se javlja kod afričkih i američkih crnaca.

Kada crvena krvna zrnca usled starenja ili defekata dođu do kraja svog života (oko 120 dana), ona se zajedno sa hemoglobinom koji sadrže, razgrađuju u jetri, a gvožđe biva reciklirano. Prilikom razgradnje jedne hem grupe nastaje jedan molekul ugljen-monoksida. Ovo je jedan od malobrojnih prirodnih izvora ugljen-monoksida u ljudskom organizmu i utiče na normalan nivo ugljen-monoksida u krvi, čak i kod ljudi koji su na čistom vazduhu.

Drugi, važan rezultat razgradnje hem grupe je bilirubin. Visok nivo bilirubina u krvi ukazuje na intenzivniju razgradnju crvenih krvnih zrnaca, nego obično što dovodi do pojave žutice. Nepravilno razgrađen hemoglobin može da zakrči male kapilare, naročito sitne kapilare za potrebe filtriranja krvi u bubrezima, uzrokujući time oštećenja bubrega.

POVEZANE TEME

Svratite i na Fejsbuk