Eritrociti ili crvena krvna zrnca

Broj eritrocita u krvi

Broj crvenih krvnih zrnaca u zdravih osoba zavisi od više faktora kao što su pol, starost, nadmorska visina. Prosečan broj eritrocita kod odraslog muškarca se kreće između 4,2 i 5,8 x 1012/l, a kod žena između 3,7 i 5,2 x 1012/l krvi. Procenat krvi koji čine eritrociti se naziva hematokrit i iznosi 40-45%.

Šta su to eritrociti?

Eritrociti ili crvena krvna zrnca pod mikroskopom

Eritrociti ili crvena krvna zrnca pod mikroskopom.

Eritrociti ili crvena krvna zrnca su najbrojnija vrsta ćelija u organizmu čija je osnovna uloga transport gasova - kiseonika (O2) od pluća do tkiva i ugljen-dioksida (CO2) u obrnutom smeru.

Eritrociti su ćelije oblika bikonkavnog sočiva (sa udubljenjem sa obe njihove strane). Ovakav oblik eritrocitima daje maksimalnu elastičnost i savitljivost, omogućavajući im da prođu kroz veoma uske kapilare.

Zreli eritrociti sadrže oko 70% vode, a preostalu količinu uglavnom čini hemoglobin, koji služi za vezivanje gasova. Hemoglobin je crveni pigment pa je on odgovoran za crvenu boju krvi. Koncentracija hemoglobina se kreće od 140 g/l (kod žena) do 160 g/l krvi (kod muškaraca).

U proizvodnji eritrocita u početku učestvuju jetra, slezina i limfni čvorovi, a pri kraju crvena koštana srž. Vremenom se koštana srž dugih kostiju postepeno zamenjuje masnim tkivom, tako da se nakon dvadesete godine ove ćelije proizvode samo u membranoznim kostima kao što su kičmeni pršljenovi, rebra, grudna kost i karlične kosti.

Sirovine potrebne za proizvodnju crvenih krvnih zrnaca su:

  • Vitamin B12 (neophodan za proizvodnju hemoglobina),
  • Folna kiselina,
  • Proteini,
  • Gvožđe (hemoglobin sadrži gvožđe),
  • Koštana srž.

Ćelijska membrana eritrocita se sastoji od dvostrukog sloja lipida, slično kao i u gotovo svim ljudskim ćelijama. Ovaj dvostruki sloj je sastavljen od holesterola i fosfolipida u jednakim težinskim odnosima.

Bolesti krvi i dijagnoza

Levo: izgled eritrocita u arterijama kada raznosi kiseonik od pluća do tkiva. Desno: izgled eritrocita u venama kada vraća ugljen-dioksid do pluća

Levo: izgled eritrocita u arterijama kada raznosi kiseonik od pluća do tkiva. Desno: izgled eritrocita u venama kada vraća ugljen-dioksid do pluća.

Bolesti krvi koje su vezane za crvena krvna zrnca su:

  • Anemija je okarakterisana smanjenim kapacitetom krvi da prenosi kiseonik zbog malog broja crvenih krvnih zrnaca ili neke abnormalnosti crvenih krvnih zrnaca ili hemoglobina. Postoji više vrsta anemija:
    • Anemija zbog smanjenog gvožđa (Fe), je najčešći oblik anemije. Nastaje zbog smanjenog unosa gvožđa tokom ishrane pa hemoglobin, koji sadrži gvožđe, ne može da se formira.
    • Genetski prouzrokovane anemije koje za posledicu mogu imati nepravilno oblikovane eritrocite što može da dovede do blokade protoka krvi, šloga, bolova i oštećenja tkiva.
    • Anemija nastala zbog nemogućnosti organizma da apsorbuje vitamin B12 koji je neophodan za proizvodnju hemoglobina.
    • Anemija nastala zbog nesposobnosti koštane srži da proizvodi eritrocite.
  • Hemoliza je opšti pojam kojim se označava pojava masovnog raspada crvenih krvnih zrnaca. Može imati više uzroka, a može da dovede do hemolitičke anemije.
    • Parazit malarije može biti uzrok raspada eritrocita jer se on hrani njihovim hemoglobinom i zatim ih razgrađuje izazivajući groznicu.
  • Destrukcija doniranih crvenih krvnih zrnaca nakon transfuzije koja se često javlja usled nepodudaranja krvnih grupa.
Boja kapi krvi od kojih leva prenosi kiseonik (arterijska krv), a desna ugljen-dioksid (venska krv)

Boja kapi krvi od kojih leva prenosi kiseonik (arterijska krv), a desna ugljen-dioksid (venska krv).

Analiza krvi koja se tiče crvenih krvnih zrnaca podrazumeva određivanje:

  • Broja crvenih krvnih zrnaca,
  • Hematokrita (procenat krvi koji čine eritrociti),
  • Sedimentacije.
Svratite i na Fejsbuk