Bilirubin

Normalne vrednosti bilirubina u krvi su od 5.1 do 17.0 mmol/l odnosno od 0,3 do 1,0 mg/dl krvi.

Stalno visoke vrednosti najčešće ukazuju na maligna oboljenja.

Visoke vrednosti bilirubina u ekstracelularnoj tečnosti najčešći su uzroci žutice. Bilirubin je takođe odgovoran i za žutu boju modrica.

Jetra

Oštećenja ćelija jetre mogu uzrokovati
žuticu.

Reč žutica (icterus) znači žućkastu obojenost telesnih tkiva, uključujući tu i kožu, ali i duboka tkiva. Da bi bila vidljiva potrebno je da količina bilirubina u plazmi pređe 1,5 mg/dl, što je tri puta više od uobičajene količine od 0,5 mg/dl. Žutica sama po sebi nije bolest već posledica patoloških procesa.

Najčešći uzroci žutice su:

  • Pojačana destrukcija eritrocita sa brzim oslobađanjem bilirubina u krvi,
  • Opstrukcija žučnih puteva ili oštećenje ćelija jetre tako da ni normalne količine bilirubina ne mogu biti izlučene u digestivni trakt.

Žutica se prema načinu nastanka može podeliti na 3 tipa:

  • Hemolitička žutica – nastaje zbog prekomerne razgradnje eritrocita,
  • Opstrukcijska žutica – nastaje usled mehaničke prepreke u žučnim putevima (kamen, tumor, karcinom pankreasa), i
  • Parenhimatozna žutica – nastaje kod oštećenja parenhima jetre (hepatitis, ciroza, lekovi).

Kod akutnog oboljenja jetre, nivo bilirubina je od malog prognostičkog značaja i brzo nestaje po povlačenju bolesti (akutni virusni hepatitis, bilijarna opstrukcija).

U hroničnim bolestima, postepeno i lagano povećavanje predstavlja loš prognostički znak.

Nekonjugovana hiperbilirubinemija

Hiperbilirubinemija znači povećane količine bilirubina u krvi. Nekonjugovana hiperbilirubinemija je obično slaba. Najčešći uzrok je prolazna, neonatalna, fiziološka žutica (žutica novoređenčeta).

Terapija

Primenjuju se:

  • Fenobarbiton, koji je veoma efikasan, i
  • Izlaganje dnevnoj svetlosti.

Uzroci nekonjugovane hiperbilirubinemije

  • Crigler – Najjarov sindrom, tip I – to je kongenitalna, nehemolitička žutica, redak autosomno-recesivan porođaj. Karakteriša ga teška kongenitalna žutica. Bolest je obično fatalna unutar prvih 15 meseci života. Ova deca su lečena fototerapijom. Bez lečenja, količina bilirubina u serumu je obično veća od 20 mg/dl.
  • Crigler – Najjarov sindrom, tip II – redak, nasledni poremećaj. Glavni uzrok je poremećaj prihvatanja bilirubina. On je glavni uzrok nekonjugovane hiperbilirubinemije u spoljašnjih i nehospitalizovanih bolesnika. Češće se javlja kod muškaraca i obično se dijagnostifikuje u kasnoj adolescenciji ili ranoj mladosti. U terapiji se daju velike doze fenobarbitala.
  • Gilberova bolest – javlja se kod više članova iste porodica. Karakteriše se blagom, hroničnom, nekonjugovanom hiperbilirubinemijom koja se javlja u odsustvu drugih znakova i simptoma. Bilirubin u serumu je od 1,5 do 6 mg/dl. Poremećaj se otkriva slučajno pri pregledu krvi. On ima benigni tok i ne zahteva terapiju. Dijagnoza se potvrđuje pomoću redukcione ishrane od 400 kalorija i to ne više od 1/3 kalorija u obliku masti ili pomoću davanja 50 mg nikotinske kiseline.
  • Toksična hiperbilirubinemija – nastaje kao rezultat delovanja toksina na nivou jetre kao što je trovanje hloroformom, kod virusnog hepatitisa, ciroze jetre, trovanje pečurkama Amanita.
Hemijska formula bilirubina

Hemijska formula bilirubina.

Molekularna formula bilirubina:
C33H36N4O6

Konjugovana hiperbilirubinemija

Zbog toga što se konjugovani bilirubin rastvara u vodi, on se može otkriti u mokraći većine bolesnika sa konjugovanom hiperbilirubinemijom.

Uzroci konjugovane hiperbilirubinemije

  • Hronična idiopatska žutica (Dubin-Johnsonov sindrom) – u početku je žutica neprimetna. Često se uočava u 2-oj, 3-oj deceniji. Žutica se povećava u trudnoći, infekcijama, prilikom operacija. To je benigni sindrom koji ne zahteva terapiju. Fenobarbiton može povremeno redukovati nivo bilirubina.
  • Opstrukcija žučnih puteva – konjugovana hiperbilirubinemija nastaje zbog blokade hepatičkog ili zajedničkog žučnog kanala.

Ako smatrate članak korisnim, podelite ga sa prijateljima:

NAJČITANIJI ČLANCI

Proširene vene

Od proširenih vena boluje oko 25% žena i 15-20% muškaraca. Pročitajte kako ih sprečiti.

Štitna žlezda

Štitna žlezda kontroliše metabolizam i veoma je važna za pravilan razvoj fetusa tokom trudnoće. Pročitajte koji su simptomi u poremećaju rada štitne žlezde.

Hepatitis

Hepatitis je bolest jetre koja narušava njenu osnovnu ulogu da uklanja štetne supstance iz krvi. Pročitajte koji su uzročnici hepatitisa.

Hematokrit

Hematokrit predstavlja procenat krvi koji čine crvena krvna zrnca (eritrociti). Snižena vrednost hematokrita na anemiju usled nedostatka gvožđa. Pročitajte kod kojih osoba postoji uvećani rizik za razvijanje anemije.

Hemoglobin

Hemoglobin služi za prenos kiseonika (O2) od pluća do ostalih delova tela. Smanjenje nivoa hemoglobina u krvi, smanjuje kapacitet krvi da prenosi kiseonik i dovodi do anemije. Pročitajte više o hemoglobinu.

Gvožđe (Fe)

Manjak gvožđa u organizmu izaziva anemiju. Pročitajte koji su njeni simptomi.

Krvni pritisak

Povišeni krvni pritisak je poznat i kao „tihi ubica“ jer se njegovo štetno dejstvo oseti tek kada situacija postane ozbiljna. Može da dovede do ateroskleroze i moždanog udara. Pročitajte kako ga održati u normalnim granicama.